به گزارش ایرنا، سالهاست وقتی از سالمندان سخن میگوییم، ذهن ما بیشتر به سمت مراقبت، درمان، حمایت و نگهداری میرود. این خدمات ضروریاند، اما مسئله سالمندی را نمیتوان تنها در چارچوب دریافت خدمت تعریف کرد.
پرسش اساسی این است که چگونه جامعهای بسازیم که انسان در سالهای سالمندی نیز بتواند زندگی کند، انتخاب کند، ارتباط داشته باشد، یاد بگیرد، مشارکت کند و احساس مفید بودن و تعلق داشته باشد؟ اینجاست که باید نگاه ما به سالمندی تغییر کند، از مراقبت از سالمند به ساختن زندگی باکیفیت برای سالمند.
مازندران، بهعنوان دومین استان سالمند کشور، زودتر و جدیتر از بسیاری از مناطق با واقعیت سالمندی جمعیت مواجه شده است. واقعیتی که ضرورت برنامهریزی امروز برای فردای سالمندان را دوچندان میکند. این تغییر جمعیتی را نباید صرفا به عنوان یک تهدید یا افزایش بار بر نظام خدمات اجتماعی دید بلکه باید آن را هشداری برای بازنگری در سیاستها و فرصتی برای طراحی آیندهای انسانیتر دانست.
آمارهای رسمی حکایت از وضعیتی نگران کننده در هرم سنی جمعیت مازندران دارد؛ استانی که این روزها میانگین سنی آن به ۳۵ سال رسیده و سرعت پیشروی سالمندی در آن، گوی سبقت را از میانگین کشوری ربوده است.
از مجموع سهمیلیون و ۲۸۳ هزار و ۵۸۲ نفر جمعیت مازندران براساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، افزون بر یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر جمعیت جوان به شمار می روند.
در ورای موضوعات مطرح شده، طبق اعلام دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور، مازندران با ۱۳.۲۶ درصد جمعیت سالمند پس از استان گیلان اکنون در زمره پیرترین استان جمعیتی کشور به شمار میرود. کارشناسان معتقدند که یکی از دلایل اساسی در کاهش نرخ زادآوری در استان سوای موضوعات اقتصادی، معیشتی و فرهنگی مسئله آسیبهای اجتماعی و افزایش طلاق و کاهش ازدواج در بین جوانان است چرا که طی سالهای ۱۳۸۷ تا سال۱۴۰۰ تعداد موارد ازدواج در مازندران در مقایسه با مدت مشابه ۱۳ سال قبل آن ۴۴.۸ دهم درصد کاهش و میزان طلاق هم در این مدت ۵۴.۳ دهم درصد افزایش یافته است.
همچنین متوسط سن خانمها و آقایان در مازندران در زمان ازدواج اکنون به ترتیب حدود ۲۷ و ۳۱سال رسیده در حالی که این رقم در کشور به ترتیب ۲۵ و ۲۹ سال است. این آمار به زبان عامیانهتر بدین معنا است که متوسط سن ازدواج در استان ۲ سال از میانگین کشوری بالاتر است. سن ازدواج در سال ۱۳۹۰ در استان برای آقایان و خانم ها به ترتیب ۲۶ و ۲۱ سال بود.
واکاوی مستندات ثبت احوال در ارتباط با جمعیت سهمیلیون و ۲۸۳ هزار و ۵۸۲ نفری مازندران براساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن نشان میدهد که از سال ۱۳۹۴ تا سال ۱۴۰۰ تعداد موالید در این استان با ۳۵ درصد کاهش از ۴۶ هزار و ۴۶۶ نفر به ۳۰ هزار و ۲۰۳ نفر رسید و میزان باروری کلی هم در استان در این دوره زمانی از ۱.۵ به ۱.۲ کاهش یافت.
نگاه نو به سالمندی یعنی سالمند را نه صرفا دریافتکننده خدمت، بلکه انسانی صاحب حق، تجربه، انتخاب و نقش اجتماعی ببینیم. بر همین اساس، مفهوم مراقبت نیز باید بازتعریف شود.
در همین ارتباط استاندار مازندران در نشست شورای اداری اداره کل بهزیستی مازندران که تیرماه برگزار شد اعلام کرد: با توجه به روند رو به رشد سالمندی جمعیت در استان، توسعه مراکز نگهداری، گسترش خدمات مراقبت در منزل و برنامهریزی هدفمند برای پاسخگویی به نیازهای سالمندان مورد نیاز است.
مهدی یونسی رستمی با بیان اینکه سالمندی جمعیت یکی از مهمترین چالشهای پیشروی مازندران است، اظهار کرد: با توجه به افزایش جمعیت سالمندان، توسعه زیرساختهای حمایتی و مراقبتی باید به یکی از اولویتهای اصلی برنامهریزی استان تبدیل شود.
وی افزود: گسترش مراکز سالمندی، توسعه خدمات مراقبت در منزل و تدوین برنامههای هدفمند برای پاسخگویی به نیازهای این قشر، ضرورتی اجتنابناپذیر است و این موضوع بهطور ویژه در جلسات شورای اداری استان مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
استاندار مازندران با تأکید بر جایگاه سازمان بهزیستی در نظام رفاه اجتماعی، گفت: این سازمان در خط مقدم حمایت از اقشار آسیبپذیر قرار دارد و هرگونه سرمایهگذاری در حوزه خدمات اجتماعی، در واقع سرمایهگذاری برای حفظ کرامت انسانی، افزایش امید اجتماعی و تقویت انسجام جامعه است.
یونسی رستمی از تشکیل کارگروه تخصصی کاهش آسیبهای اجتماعی در استان نیز خبر داد و تصریح کرد: این کارگروه با حضور استادان دانشگاه، متخصصان و مدیران اجرایی، آسیبهای اجتماعی استان را بهصورت علمی بررسی کرده و راهکارهای اجرایی برای کاهش این آسیبها ارائه خواهد کرد.
مدیر کل بهزیستی مازندران نیز اظهار داشت: مراقبت فقط رسیدگی به نیازهای جسمی نیست؛ امنیت روانی، حفظ ارتباط با خانواده، حضور در اجتماع، تحرک، فعالیتهای فرهنگی و ورزشی، دسترسی به خدمات توانبخشی، امکان یادگیری و مهمتر از همه، حفظ استقلال و کرامت انسانی، همگی بخشی از زندگی سالمندی مطلوب هستند.
رقیه رحمانی اضافه کرد: به همین منظور دهکده سلامت سالمندان؛ از نگهداری تا زندگی در چنین نگاهی، ایده دهکده سلامت سالمندان معنایی فراتر از ایجاد یک مرکز یا مجموعه خدماتی پیدا میکند.
وی ادامه داد: دهکده سلامت سالمندان، اگر قرار است به یک الگوی موفق تبدیل شود، نباید صرفا مکانی برای اقامت یا ارائه خدمات مراقبتی باشد، بلکه باید محیطی برای زندگی باکیفیت، پویا، مستقل و همراه با کرامت باشد.
مدیر کل بهزیستی مازندران از برنامه ریزی برای راه اندازی دهکده سلامت در این استان خبر داد و اظهار داشت: تصور ما از دهکده سلامت سالمندان، محیطی است که در آن سلامت، توانبخشی، رفاه اجتماعی، فعالیتهای فرهنگی، ورزش، آموزش، فراغت و ارتباطات اجتماعی در کنار یکدیگر قرار میگیرند؛ محیطی که سالمند در آن احساس نکند از جامعه فاصله گرفته، بلکه خود را عضوی از یک جامعه زنده و پویا بداند.
وی خاطرنشان کرد: در چنین الگویی، سالمند تنها خدمت دریافت نمیکند؛ انتخاب میکند، ارتباط برقرار میکند، فعالیت دارد و نقش ایفا میکند. دهکده سلامت سالمندان میتواند بستری برای حضور خانواده، مشارکت سازمانهای مردمنهاد، استفاده از ظرفیت خیرین، حضور بخش خصوصی و همراهی دستگاههای اجرایی باشد.
رحمانی گفت که اما ساخت آینده سالمندی فقط با ایجاد مراکز جدید محقق نمیشود. باید از سالمندپذیری شهرها و محلهها سخن بگوییم. آیا خیابانها و فضاهای عمومی ما برای سالمندان قابل استفادهاند؟ آیا حملونقل عمومی، بوستانها، مراکز درمانی و خدمات شهری با نیازهای آنان هماهنگ است؟ آیا سالمند در محله خود فرصت دیدار، گفتگو، فعالیت و مشارکت دارد؟ و مهمتر از همه، آیا جامعه هنوز تجربه و دانش سالمندان را یک سرمایه میداند؟ این پرسشها نشان میدهد که سالمندی، مسئله یک دستگاه یا یک وزارتخانه نیست. وی افزود:از این منظر، سالمندی را نباید به سالهای پایانی زندگی تقلیل داد. سالمندی میتواند دورهای برای انتقال تجربه، آموزش نسلهای جوانتر، ارتباط بیننسلی و نقشآفرینی اجتماعی باشد.
به گفته مدیر کل بهزیستی مازندران، بهزیستی نیز در این مسیر، خود را صرفا متولی ارائه خدمات نمیداند بلکه در کنار وظایف تخصصی خود، به دنبال تسهیلگری، سیاستگذاری و ایجاد هماهنگی میان ظرفیتهای مختلف برای شکلگیری زیستبوم سالمندی است ودر مازندران نمیخواهیم تنها برای افزایش تعداد سالمندان، ظرفیت خدمات را افزایش دهیم؛ میخواهیم برای کیفیت زندگی سالمندی برنامهریزی کنیم.
وی ادامه داد: دهکده سلامت سالمندان نیز در همین چارچوب باید دیده شود نه به عنوان یک ساختمان، بلکه به عنوان یک الگوی نوین برای زندگی سالمندی؛ الگویی که سلامت، استقلال، مشارکت، خانواده و کرامت را در کنار یکدیگر قرار میدهد.
نظر شما